ما در مورد چندین ماده معدنی مختلف در مطالب قبلی صحبت کرده ایم. پتاسیم به دلایل مختلفی ماده معدنی انتخابی امروز است چرا که سطح این ماده ی معدنی برای افراد مبتلا به دیابت با مشکلات کلیوی بسیار مهم است و باید مورد توجه قرار گیرد.

وظایف پتاسیم در بدن

این ماده معدنی اغلب به عنوان "الکترولیت" شناخته می شود. الکترولیت ها ذرات باردار الکتریکی به نام یون هستند که سلول های ما از آنها برای حفظ ولتاژ در غشای سلولی خود استفاده می کنند و تکانه های الکتریکی مانند ایمپالس های عصبی را به سلول های دیگر منتقل می کنند. برخی از الکترولیت‌های اصلی بدن ما، علاوه بر پتاسیم، سدیم، کلرید، کلسیم و منیزیم هستند. کلیه های شما به تنظیم میزان الکترولیت ها در بدن کمک می کنند.

وظیفه ی پتاسیم کمک به هدایت عصبی، تنظیم ضربان قلب و کمک به انقباض عضلات است. همچنین در حفظ تعادل مایعات بین سلول ها و مایعات بدن شما کمک می کند. بدن یک ماشین خود تنظیم شونده است یعنی تا زمانی که سالم باشد و به درستی کار کند، همه چیز همانطور که باید تنظیم می شود. این بدان معناست که تا زمانی که کلیه‌های شما به اندازه ی کافی سالم باشند، میزان پتاسیم مورد نیاز بدن شما را تنظیم می‌کنند. با این حال، افراد مبتلا به دیابت که به بیماری کلیوی مبتلا هستند، باید به ویژه مراقب دریافت پتاسیم خود باشند، زیرا زمانی که کلیه ها آنطور که باید کار نمی کنند، سطح پتاسیم در بدن بسیار بالا می رود. پتاسیم بیش از حد، به اندازه ی کمبود پتاسیم خطرناک است.

پزشک شما می تواند میزان پتاسیم خون شما را با یک آزمایش خون ساده اندازه گیری کند. سطح نرمال یا ایمن پتاسیم بین 3.7 تا 5.2 میلی اکی والان در لیتر (mEq/L) است. سطوح کمتر یا بالاتر از این محدوده، باعث نگرانی است.

علل سطح پایین پتاسیم

سطوح پایین پتاسیم (هیپوکالمی) ممکن است به دلیل چیزهای نسبتا ساده ای مانند کم آبی بدن در اثر تعریق بیش از حد، استفراغ یا اسهال، یا به دلیل چیزهای جدی تر مانند مشکل غده فوق کلیوی، فیبروز کیستیک یا سوختگی شدید باشد. سطوح پایین پتاسیم همچنین می تواند ناشی از مصرف دیورتیک ها یا سوء تغذیه باشد.

علل سطح بالای پتاسیم

سطوح بالای پتاسیم (هایپرکالمی) اغلب ناشی از آسیب کلیه است. آسیب کلیه معمولاً به دلیل دیابت کنترل نشده است و به عنوان یک عارضه اصلی دیابت در نظر گرفته می شود (اغلب به عنوان بیماری کلیوی دیابتی یا نفروپاتی دیابتی شناخته می شود). پتاسیم بالا همچنین می تواند در صورتی رخ دهد که فردی مبتلا به کتواسیدوز دیابتی (DKA) باشد، یک بیماری متابولیک جدی که بیشتر در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 دیده می شود. حمله قلبی، جراحات، عفونت ها، استفاده بیش از حد از مکمل های پتاسیم و استفاده از داروهای مهارکننده ACE نیز ممکن است منجر به سطوح بالای پتاسیم شود. به هر حال، پتاسیم بیش از حد می تواند منجر به ضعف، فلج، ضربان قلب نامنظم یا حتی حمله ی قلبی شود.

راهکارهایی برای مقابله با سطوح بالای پتاسیم

اگر مبتلا به بیماری کلیوی دیابتی هستید و سطح پتاسیم شما بالاست (بالاتر از 5.2)، پزشک احتمالاً به شما توصیه می کند میزان پتاسیم دریافتی خود را از رژیم غذایی کاهش دهید. به عنوان مثال، مصرف غذاهای سرشار از پتاسیم شامل موز، طالبی، سیب زمینی، گوجه فرنگی و حبوبات را محدود کنید. اینطور نیست که دیگر نتوانید این غذاها را بخورید، اما باید مراقب میزان مصرف آنها باشید و مصرف آنها را محدود کنید. علاوه بر این، شما نباید از جایگزین‌های نمک یا مکمل‌های پتاسیم استفاده کنید، مگر اینکه توسط پزشک توصیه دیگری به شما شده باشد. ملاقات با یک متخصص تغذیه بسیار مفید است، زیرا او می تواند به شما کمک کند تا یک برنامه غذایی کم پتاسیمی را دنبال کنید و نکات مفیدی را برای آسان کردن کار به شما ارائه می دهد. اگر سطح پتاسیم شما بسیار بالا باشد (بیش از 6.0)، پزشک ممکن است دارویی مانند پلی استایرن سولفونات سدیم(با نام های تجاریKayexalate وKionex) را توصیه کند که به حذف پتاسیم از بدن کمک می کند. دیورتیک ها همچنین می توانند به کاهش سطح پتاسیم کمک کنند.

اگر در مورد سطح پتاسیم خون یا به طور کلی سلامت کلیه های خود نگرانی دارید با پزشک خود صحبت کنید. بهترین کار این است که سطح HbA1c خود را زیر 7 درصد نگه دارید و حتماً سطح میکروآلبومین خود را (آزمایشی برای پروتئین ادرار که آسیب کلیه را تشخیص می دهد) هر سال بررسی کنید. مشکلات کلیوی دیابتی در صورت تشخیص زودهنگام، قابل پیشگیری یا کاهش هستند.

منبع:

https://www.diabetesselfmanagement.com/blog/the-power-of-potassium/